Literatura najnowsza

Impasse Verlaine [Ślepa uliczka Verlaine’] Dalie Farah to książka rzadka i głęboko poruszająca, która od pierwszych stron uderza szczerością, emocjonalną siłą i niezwykłą precyzją języka.

Narracja przybiera formę Bildungsroman, prowadząc czytelnika przez życie narratorki od narodzin aż do osiemnastego roku życia, momentu decydującego zerwania z domem rodzinnym. Z tą drogą splata się historia jej matki, Vendredi, co stanowi jedną z największych osobliwości powieści: tekst staje się bowiem również, w nieoczekiwany sposób, opowieścią o dojrzewaniu matki. Vendredi dorastała w Algierii, naznaczona traumą brutalnej śmierci ojca, zamordowanego podczas tortur, doświadczeniem, które w milczeniu przenika całą relację matki i córki. Narratorka jest dzieckiem dwojga algierskich imigrantów, robotnika i sprzątaczki, i wychowuje się w świecie naznaczonym przemocą, ciszą oraz sprzecznymi oczekiwaniami.

Siła tej książki tkwi w bezkompromisowej szczerości wyznania. Dalie Farah opowiada o bitej w dzieciństwie dziewczynce, o palącym pragnieniu integracji ze społeczeństwem francuskim, o wstydzie społecznym oraz o stałym napięciu między lojalnością wobec rodziny a chęcią upodobnienia się do francuskich rówieśników. Szkoła republikańska jawi się tu jako przestrzeń ocalenia, miejsce, w którym można stać się kimś innym, być może kimś lepszym, a przynajmniej kimś wolnym. Tytuł Impasse Verlaine ma wymowę głęboko symboliczną: podążanie ścieżką rodziny prowadzi donikąd, dlatego trzeba odnaleźć wyjście, by móc się rozwijać, żyć pełniej i mieć nadzieję na szczęście.

Styl powieści zachwyca. Zdania są rytmiczne, niemal muzyczne, a zarazem mocno zakorzenione w doświadczeniu, zdolne oddać zarówno przemoc, jak i czułość z równą intensywnością. To pisarstwo urzeka, nigdy nie estetyzując cierpienia, co sprawia, że lektura jest jeszcze bardziej wstrząsająca i głęboka. Bardzo pokochałam tę książkę, która pozostawia trwały ślad i daje poczucie spotkania z głosem literackim autentycznym, koniecznym i głęboko ludzkim.