Literatura najnowsza

„Historia syna” (2020) Marie-Hélène Lafon nie jest jedynie opowieścią o rodzinie. Choć francuski tytuł Histoire du fils można przełożyć po prostu jako „Historię syna”, kryje on znaczenie znacznie bogatsze niż los jednego bohatera. W słowie fils pobrzmiewa bowiem także obraz nici splatających ludzkie istnienia w jeden wzór. To właśnie o tych niewidzialnych niciach (rodzinnych, emocjonalnych i pamięciowych) opowiada ta niezwykła książka. Nie jest ona wyłącznie sagą rodzinną, lecz także subtelną medytacją nad dziedziczeniem, przynależnością i tajemniczym sposobem, w jaki ludzkie losy pozostają ze sobą związane mimo upływu czasu i dzielących je odległości.

Powieść rozwija się niczym gobelin oglądany z bardzo bliska. Początkowo widzimy jedynie fragmenty: historię Armanda, Paula, Gabrielle. Każda wydaje się należeć do innego świata, każda podąża własnym rytmem. Czytelnik porusza się pośród tych rozproszonych opowieści z pewnym zagubieniem, jak w labiryncie bez mapy. Jednak właśnie w tej pozornej nieciągłości tkwi niezwykła siła książki. Z czasem pojedyncze wątki zaczynają się splatać, ukryte pokrewieństwa wychodzą na jaw, a to, co wydawało się przypadkowe, odsłania swoją głęboką konieczność.

Lafon doskonale rozumie, że ludzkie życie rzadko ukazuje nam od razu swój sens. Dopiero po latach dostrzegamy związki między wydarzeniami, które kiedyś wydawały się od siebie odległe. Powieść odtwarza ten proces odkrywania znaczeń. Nie podaje odpowiedzi od razu; pozwala, by rodziły się stopniowo, niczym światło przedzierające się przez mgłę.

Równie istotną rolę odgrywa przestrzeń. Bohaterowie przemierzają francuską prowincję, trafiają do Paryża, a w końcu przekraczają ocean. Miejsca się zmieniają, krajobrazy oddalają od siebie ludzi, lecz więzi pozostają. Co więcej, właśnie oddalenie ujawnia ich trwałość. Powieść zdaje się mówić, że prawdziwe pokrewieństwo nie zna granic geograficznych. Pamięć i przynależność potrafią pokonać każdą odległość.

Największe piękno pisarstwa Lafon tkwi jednak w umiejętności ukazywania tego, czego nie można dotknąć ani zobaczyć. Jej świat utkany jest z nici: nici rodzinnych, emocjonalnych, historycznych. Losy bohaterów przecinają się, rozchodzą i ponownie spotykają, tworząc wzór większy od każdego pojedynczego życia. Każda nieobecność pozostawia ślad, każde milczenie niesie własną opowieść.

"Historia syna" jest więc czymś więcej niż kroniką rodzinną. To medytacja nad ludzką potrzebą zakorzenienia, nad pragnieniem odnalezienia swojego miejsca wśród tych, którzy byli przed nami i tych, którzy przyjdą po nas. Marie-Hélène Lafon przypomina z niezwykłą czułością, że nikt nie istnieje w samotności. Wszyscy jesteśmy spadkobiercami cudzych historii i zarazem ich dalszymi narratorami. Po zamknięciu książki pozostaje wrażenie, że nasze życia przypominają misterną tkaninę, której wzoru nigdy nie zobaczymy w całości, lecz której nici nieustannie nas ze sobą łączą.